BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE HAYDN
SARAYDA YAŞAM VE HİZMETKAR ÜNİFORMASI
Haydn tüm enerjisini saray için müzik yazmaya harcıyordu. Sarayla yapılan sözleşmeye göre, bestecinin diğer müzisyenlere örnek olacak biçimde ciddiyetle orkestrayı yönetmesi ve onlarla arasındaki mesafeyi koruması gerekiyordu. Alacağı talimat için Prens’le görüşürken hizmetkar üniforması giymek zorundaydı. Görünüşe bakılırsa, Hayd’ın bütün bunları iyimserlikle karşıladığı söylenir. Ancak Esterhazy kilisesi için dini müzik bestelemesine izin verilmeyişine çok üzülmüş. Bu ayrıcalık, yaşlı ve yeteneksiz Gregorius Werner’e verilmiş. Büyük bir olasılıkla, Werner Haydn’I kıskanıyormuş. Bir gün, kilisedeki görevlerini ihmal ettiği gerekçesiyle besteciyi Prens Nicholas’a şikayet etmiş. Werner’e göre, enstrümanlar kayboluyor ve Haydn görmezlikten geldiği için şarkıcılar görevlerini aksatıyorlarmış. Ayrıca kitaplığın durumu da çok kötüymüş. Sonunda Haydn Prensten çok sert bir uyarı almış.
BETERİN DE BETERİ VAR
Haydn’ın müzisyenleri hallerinden şikayetçi olsalar da Saray’ın hemen yakınındaki köylülerin durumu çok daha kötüydü. Eisenstadt’ın aksine köylüler ot kulübelerinde yaşıyorlar ve bir seyyahın anlattığına göre, topraktaki bitki kökleri ile karınlarını doyuruyorlardı. Esterhaza’da yaşayanların çoğunluğunu efendileri için çiftçilik yapan belirli günlerde onun için çalışmak zorunda olan sefiller oluşturuyordu. Efendilerinden izinsiz evlenemezler yada başka bir yere göç edemezlerdi. Hasadın kötü olması onlar için felaket demekti.
ESTERHAZA SARAYI
Prens Nicholas çoğu Avrupalı aristokrat gibi Versailles Sarayı’nı gördükten sonra, Eisenstadt’ın 20 mil kadar güney doğusundaki ıssız bir alana kendi Versailles’ini kurmaya karar verdi. Esterhaza adını verdiği bu saraya her yaz ev halkı ile birlikte taşınmayı planladı. Esterhaza Sarayı 1766’da tamamlandı. Bir yazlık olmaktan çok, Nicholas’ın nadiren ayrıldığı bir yer haline geldi. Haydn’ın piyanosu Saray’a ilk taşınan eşyalar arasında yer aldı. Haydn, kendinden önceki bestecilerin ve yöntemlerin etkisinde yazdığı ilk Piyano Sonatları’nı burada besteledi.
DAHİYANE SENFONİ
Haydn’ın Esterhazy’deki orkestrasında çalmak, prestij ve güven anlamına gelse de, Saraydaki yaşam birçok yönden sıkıcıydı; Prens yaşamından hoşnut olabilir ama eşlerinden ayrı olan orkestradaki genç adamlar için yalnız müzikle yaşamak hiç te kolay değildi. Bu yüzden, Prens’in koyduğu katı kurallar gereği, ailelerinden uzak yaşamak zorunda bırakılan orkestra üyeleri, Yazlık Saray’da tek düze bir yaşam sürmekten bunaldılar. Kısa bir süre de olsa evlerine gitmek için Prens’ten izin istediler. Ancak istedikleri izni alamayınca, orkestra üyeleri, Haydn’dan yardım istediler. Haydn orkestra üyeleri ile Prens arasında gittikçe gerginleşen durumu bir senfoni yazarak dahiyane bir çözümle yumuşattı; senfoninin son bölümünü öyle düzenledi ki, orkestra üyelerinin çalmaları gereken bölümler giderek azaldığından üyeler birer birer önlerindeki mumu üfleyerek salonu terk ettiler. Bu dahiyane senaryo tam isabet kaydetti; imayı anlayan Prens kısa bir süre sonra müzisyenlere istedikleri izni verdi.
Kaynak
Boyut Müzik… Klasik Müzik Koleksiyonu Cilt 7