Hildegarde
1098-1179
yillari arasinda yasamis olan Bingen'li Hildegarde soylu bir aileden geliyordu.
Küçük yasta din egitimi aldi. O dönemde, Almanya'da din egitim almak muzikten
resme, yazidan felsefeye genis bir kultur almak demekti. Hildegarde önce dogal
tarih ve eczacilikta uzmanlasti. Ardindan yillarini siir ve muzige verdi.
Muzigindeki ses zenginligiyle, duyarliligiyla, Rönesans muzigine, ardindan Barok
müzige yol acan bir öncüydu ayni zamanda.
-Ordo virtutum. Harmonia Mundi, GD 77051 -A Feather on the breath of Fod: Hymns
and sequences. Hyperion CDA 66039
BARTHOLDY-MENDELSSOHN,
Fanny
Felix
Mendelssohn- Bartholdy'yi bilirsiniz, buyuk romantik besteci... Bu iki ad
arasinda görülen bir soyadi benzerligi degil. Fanny ve Felix kardestirler çunku.
Fanny 1805 yilinda zengin ve guclu bir babanin kizi olarak dunyaya gelir ve çok
kucuk yasta hem piyanoda hem bestede yetenegi oldugu ortaya cikar. Ondan dört
yil sonra dogan Felix'inde muzige buyuk bir yetenegi oldugu belli olunca,
birlikte muzik egitimi gorurler. Ne var ki, yasları biraz gelisince baba
Mendelssohn, Felix'i gölgelemeye baslayan Fanny'nin topluluk önünde programli
piyano çalmasini yasaklar. Kadinlar erkekerin önüne gecmemeli, bir kösede
durmalidir! Yapilan arastirmalar Felix'in Fanny'nin bestelerinden pek cogunu,
babanin baskisindan kaçabilmek icin kendi adıyla bastirdigini da ortaya
koymaktadır. Bu bestelerin hangileri oldugu sir degil. Felix bu bestelirn
Fanny'e ait oldugunu gizlememis, onları "asirmamis"tir. Gene de babasinin
koydugu yasaklara direnememistir Felix. Fanny 1829'da evlenir. Kocasi destek
olur Fanny'ye ve babasinin ölumunden sonra, topluluk önünde konser vermesine de
imkan tanır. 1846'da bestelerinden bir kismini, kendi adiyla sinirli sayida
bastirabilir. 1847'de ölur.
-Piano Trio in D. Op.11. Dartington Piano Trio (Ayni diskte Clara Schuman'in
trio in Gmin adli yapiti da var) Pyperion CDA 66331
-3 Pieces for Piano, 4 hands. Tal ve Groethuysen, SONY SK 48494
-Klavierwerke Vol 1: Das Jahr. Liane Serbescu, piano CPO 999013-2
SCHUMANN,
Clara
Clara Schumann
1819'da dogar, babasi Friedrich Wieck caginin en unlu müzik kitapligi ve piyano
fabrikasi sahibidir. Wieck sasmaz bir piyano egitim yöntemi gelistirir ve ders
vermeye baslar! En yetenekli ögrencisi Clara. Ögrencileri arasinda Robert de
katilir ve 1835'de Clara ve Robert birbirlerine asik olurlar ve babanin butun
zorlamalarina karsin evlenirler. 1837'de Viyana'da "imparatorluk oda virtiözü"
payesini almis olan Clara'nin evliliginin surdugu on alti yil boyunca, görevi
belirlenmistir: Robert'e eslik etme, cocuk dogurmak (yedi cocuk) arada sirada da
küçük konserler vermek. 1896'da öldugunde sadece yirmi beste birakir geride.
-Pieces pour piano. Helene Boschi, piano; Annie Jodry, keman CAL 9211
-Complete Works for Piano. Jozef de Beenhouwer, piano. Partridge 9293-1(3 disk)
- Piano Concerto in A min. Angela Cheng, piano; Woman's PO. (Ayni diskte Fanny
Mendelssohn-Bartholdy, Tailleferre ve boulanger'den parcalar da var) Koch Int.
3-7169-2
FERRARİ, Carlotta
1837-1907
yillari arasinda yasamis olan İtalyan besteci, ilk operasi oynandiginda,
ahlaksizlikla suclanip mahkemeye cikarildi ve bir sure tutuklu kaldi. 1851-1921
yillari arasinda yasamis, pek çok kucuk bestenin yani sira, opera da bestelemis
olan Gabrielle Ferrari ile soyadi benzerligi
bir rastlantı mı
bilinmiyor.)
Elisabeth Jaquet de
la Guerre
(1667-1729) ???????
SMYTH, Ethel
(1858-1944)
Önce aile icinde egitim görur, on dokuz yasinda Leipzig Konservatuarı'na
gönderilir. Oradaki dersleri de hocalari da "ıvır zivir" bulur, Heinrich von
Herzogenberg'den özel dersler almaya baslar. Sonra Berlin'e gider. Orada
rastladigi butun müzikcilere yapitlarini gösterir. 1884'de yayinlanan yaylilar
beslisine Op. 1 der ve bu yapiti buyuk basari kazanir Liepzig'de. 1893'de Mass'ı
calinip söylenir, bu bir kadinin yazdigi seslendirilmis ilk Mass'dir müzik
tarihinde. Ve bir kadina ait oldugu da saklanmistir, müzigi yapanlardan
seslendirilene kadar. Ethel Smyth ardindan operaya atlar. Operalari Berlin'de,
Londra'da, New York'da, Paris'te sahnelenir. Mahler, Bruno Walter, Thomas
Beecham gibi o cagin agir toplarindan buyuk övguler alir bu operalari.
Müzikcilerin kabusu, sagirlik onu da bulur. Son yillarinda beste yapmaz ama
yazmaya verir kendini. 1910 yilinda katildigi ve bir de mars besteledigi kadin
bagimsizlik hareketindeki etkinligini de surdurur yasaminin sonuna kadar.
-The Wreckers, CfP CD 4635
-Mass in D; March of the Women, v.b. Virgin/ EMI VC7 59022-2
-Violin Sonata in A minor, Op 7; String Quintet in E maj. Op 1; Cello Sonata in
A minor Op 5, Troubadisc TRO-CO03
BEACH, Amy
1867-1944
Kendisine "Mrs.
H.H. Beach"
denilmesini isteyen Amy Beach de ununu bir Mass'la yapmistir. 1892'de unlu
Handel and Haydn Society bir kadinin yazdigi ilk Mass'larini seslendirir. Amy
Beach, temelde Alman Romantiklerinin etkisindedir ama, bunu Amerikan folkunun
motifleriyle birlestirmeyi basarmiş, böylece Copland'dan Virgil Thompsoon'a,
Barber'a pek cok Amerikalı besteciye önculuk etmistir. Messiaen'den yillar önce,
New England ormanlarindaki kuslarin ötusunu izlemis ve izlek olarak kullanmistir
bestelerinde bu ötusleri.
-Symphony in E minor, Chandos CHAN 8958
-Piano Trio in A minor Op 150 (Ayni diskte Clara Schumann, Tilleferre, boulanger,
gibi baska besteciler de var) Vox Box 115845-2 (2 disk)
-Five Improvisations Erato 4509-96386-2 -Piano Concerto Vox 1155718-2
BOULANGER, Nadia
1887-1979 muzik
meraklilari Nadia Boulanger adinin yabancisi degildir. Pek cok önemli icracimiz
Boulanger'in ögrencisi yada onunla bir sure calimistir. bu dunyada da böyledir.
Yasadigi ve ders verdigi dönemde Nadia Boulanger, cagdas muzik tarihinin en
buyuk ögretmenleriden biri olarak cekmistir kendine yetenekleri. Özellikle beste
hocasi olarak unlenen Nadia Boulanger'in hayatinda hic beste yapmamasinin
ardinda bir trajedi ve bir kiz kardes vardir: Lili Boulanger
BOULANGER, Lili
1893-1918
Etkileyici bir müzik kalitimi tasiyarak dogan Lili Boulanger yetenegini iki
yasinda belli etmeye baslamisti ama bir sure sonra baslayan hastaliklar onu kisa
bir surede kopartmistir muzikten de yasamdan da. Bir yandan arp, piyano, cello
ve kemanda basarilarini belli ederken, bir yandan da bestecilikteki basarilarini
ortaya cikartmistir. İlk bestesini 1906'da yapmis, 1912'de, zaten misafir olarak
sik sik derslerini izlledigi Paris konservetuarina ögrenci olarak kabul edilmis,
1913'de Nadia'nin daha önce basvurup kazanamadigi unlu Frand Prix de Rome
ödulunu kazanmistir. Hem hastaliklar, hem tutucu bir ortam olan Roma
Akademisi'ndeki dusmanca tavirlar hem de patlak veren Birinci Dunya Savasi onu
daha da yipratmis, Paris'e dönmeye zorlamistir. Yirmi dört yasinda da Mezy'de
ölmustur. Bu kisa yasama kantatlar, koral parcalar, piyano icin ve keman ve
piyano icin pek cok eser birakmistir geride.
-Cortege; D'un matin de printemps; Nocturne, v.b. EMI CDM7 64281 -2 (Parcalarari
seslendirenler arasinda Menuhin, Curzon, Grunenwald gibi unluler de var)
LUTYENS, Elizabeth 1906-1979
yillari arasinda yasamis olan bu İngiliz besteci, özellikle on iki ton
sisteminin ilk ciddi uygulayicilarindan biridir. Muzik ögrenimine Paris'te
baslamis Londra'daki Royal College of Music'e kaydolmus, Schönberg'in
calismalarina hemen hemen paralel tarihlerde "dodecaphony"yi denemistir.
Dönemindeki pek cok ciddi besteci gibi o da sinemaya olan ilgisi yuzunden pek
cok film müzigi de yapmistir "ciddi" bestelerinin yani sira. İlk dönem
bestelerini sonradan yadsimasina karsin, ardinda gene de hatiri sayilir bir
calisma birakmistir Elizabeth Lutyens.
-Chamber Concerto No 1 Op 8; The Valley of Hatsu-Se Op 62; Six Tempi Op 42,
Lament of Isis on tihe death of Osiris, v.b. NMC CD011 -Trio Op 135, Clarinet
Classics CC0007
Diğer Bayan Besteciler
Aleotti, Raffaella (c1570 - after 1646)
Anna Amalia, Princess of Prussia (1723-1787)
Arrieu, Claude - see Simon, Louise Marie
Bacewicz, Grazyna (1909-1969)
Backer-Grondahl, Agathe (1847-1907)
Bauer, Marion (1897-1955)
Bauld, Allison (b. 1944)
Beach, Amy (1867-1944)
Bertin, Louise (1805-1877)
Blahetka, Léopoldine (1811-1887)
Boleyn Anne (1507-1536)
Boulanger, Lili (1893-1918)
Boulanger, Nadia (1887-1979)
Bronsart, Ingeborg Starck von (1840-1913)
Browne, Augusta (1821-1882)
Caccini, Francesca (1587-1640?)
Canal, Marguerite (1890-1978)
Carreño, Teresa (1853-1917)
Casulana, Maddalena (c1540-c1590)
Chaminade, Cécile (1857-1944)
Clarke, Rebecca (1886-1979)
Dinescu, Violeta (b. 1953)
Farrenc, Louise Dumont (1804-1875)
Fine, Vivian (b. 1913)
Firsova, Elena (b. 1950)
Fowler, Jennifer (b. 1939)
Glanville-Hicks, Peggy (1912-1990)
Grandval, Marie de (1830-1907)
Grimani, Maria Margherita (?1713)
Gubaidulina, Sofia (b. 1931)
Guest, Jane (c1765 - after 1814)
Hays, Doris (b. 1941)
Hensel, Fanny Mendelssohn (1805-1847)
Hildegard of Bingen (1098-1179)
Holmès, Augusta (1847-1903)
Hölszky, Adriana (b. 1953)
Hopekirk, Helen (1856-1945)
Howe, Mary (1882-1964)
Jolas, Betsy (b. 1926)
Kinkel, Johanna (1810-1858)
Kolb, Barbara (b. 1939)
La Barbara, Joan (b. 1947)
la Guerre, Elizabeth-Claude Jacquet de
(c1666-1729)
